Tüketici Yasası Açısından Fotoğraf Sektörü İşletmeciliği

Doç.Dr. A.Beyhan Özdemir

DEÜ GSF Fotoğraf Bölümü Öğr.Üyesi

23 Şubat 1995 tarihinde TBMM’de kabul edilip 08 Mart 1995 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren “4077 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun” Ticaret ve Sanayi Bakanlığı’nın en önemli çalışmalarından biri olarak sosyal yaşam içinde yerini almıştır.

“4077 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun” ile mal ve hizmet üretenlere yeni sorumluluklar, tüketicilere ise yeni haklar getirilmiştir. Kanun’un günümüz koşullarına göre iyileştirilmesi çalışmaları da Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülmekle beraber Kanun’da zaman zaman tüketicilere Avrupa standartlarında haklar getirecek değişiklikler de yapılmaktadır.

4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve daha sonra çıkarılan 4226 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile bu kanunda değişiklik yapılmasına dair bir kanun tasarısı verilmiştir. Değişiklik yapılan bu Kanunun amacı, -yeni çıkarılan Kanun’da “ekonominin gereklerine” ibaresi çıkarılmış- yerine kamu yararına uygun olarak tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarını koruyucu, aydınlatıcı, eğitici, zararlarını tazmin edici, çevresel tehlikelerden korunmasını sağlayıcı önlemleri almak ve tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini özendirmek ve bu konudaki politikaların oluşturulmasında gönüllü örgütlenmeleri teşvik etmeye ilişkin hususları düzenlemektir şeklinde değiştirilerek tüketiciye daha geniş haklar sağlanmıştır.

Yeni şekliyle yasanın tüketicilere sağladığı bazı haklar özetle şöyledir:

AYIPLI MAL

Ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda ya da reklam ve ilanlarında yer alan veya satıcı tarafından bildirilen veya standardında veya teknik düzenlemesinde tespit edilen nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan ya da tahsis veya kullanım amacı bakımından değerini veya tüketicinin ondan beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mallar, ayıplı mal olarak kabul edilir.

Buna göre ; – Aldığınız mal hatalı (özürlü ya da ayıplı) çıktığı zaman 15 gün içinde değiştirilmesini, paranın geri verilmesini, ücretsiz tamir edilmesini, ayıbın neden olduğu değer kaybının malın bedelinden indirilmesini isteyebilirsiniz.

– Eğer ayıp, gizli ve tüketici de bunu sonradan fark ediyorsa, o zaman 15 gün sınırı, 2 yıla çıkıyor.

– Ancak, üzerinde ” Özürlü” yazısı bulunan ve ayıplı olduğu bilinerek satın alınan mallar için bu durum geçerli olmuyor. Ancak bu durumun malın faturasında da belirtilmesi gerekiyor.

ETİKET

– Tüketicilere sunulan mal ve hizmetlerin ambalajları üzerinde ve kapıya asılan tarifelerde “Menşei, Cins ve Fiyat” bilgilerinin konulması şart. Bu nedenle, etiketi ve tarifesi olmayan satıcıların mutlaka uyarılması ve uyarıya uymayanların da belediyelere şikayet edilmesi gerekiyor.

GARANTİ BELGESİ

– Sanayi malı üreten ya da ithal eden firmalar, ürünleri için en az bir yıl garanti vermek zorundalar. Bu garanti de, ürünün tüm parçalarını kapsamak zorundadır.

– İşletmeler bazı parçaları garanti kapsamında tutup, bazılarını garanti dışında bırakamazlar.

– Satıcılar da, üreticilerin düzenlediği bu garanti belgesini tüketicilerine vermek zorundadır. Bu süre içinde cihazın onarımı ücretsiz yapılır. Üretici ya da teknik servis, garanti kapsamındaki cihaz için herhangi bir ad altında ücret talep edemezler.

– Yetkili servis, tamir için bırakılan cıhazı en fazla 30 gün içinde onarmak zorundadır. 30 gün sınırı aşıldığı taktirde, tüketicinin ürünü yenisiyle değiştirilmesini talep etme hakkı vardır. Ayrıca, cihaz tamirdeyken geçen zaman da garanti süresine eklenmek zorundadır.

– Garanti kapsamındaki bir cihaz, aynı arızayı iki kez ya da farklı arızaları dört kez peş peşe tekrarlarsa, üretici firma o ürünü ücretsiz değiştirmek zorundadır.

– Bu hakları kaybetmemek için sanayi ürünlerinin onarımının mutlaka yetkili servislere yaptırılması gerekiyor. Yetkili servislere yaptırılan her işlemin mutlaka bir belgesinin de alınması gerekiyor.

– Garanti kapsamındaki bir ürün için nakliye, montaj, servis, bakım ve arıza için hiç bir bedel ödememesi de gerekiyor.

TAKSİTLİ SATIŞLAR

– Taksitle aldığınız bir ürün için borçlandığınız toplam miktarı veya birden fazla taksidi önceden ödeyebilirsiniz. Bu durumda satıcı, ödenen miktara göre gerekli faiz indirimini yapmakla yükümlüdür.

– Satıcı, taksit şartlarını içeren sözleşmenin bir kopyasını alıcıya vermek zorundadır. İmzalayacağınız sözleşmede de, mal ve hizmetlerin peşin fiyatı, vadeye göre faiziyle birlikte ödenecek toplam satış fiyatı, ön ödeme tutarı, ödeme planı, faiz miktarı ve faizin hesaplandığı yıllık oran, gecikme faiz oranları yer almalıdır.

– Ayrıca, sözleşmede bildirilen mal ve hizmetin toplam satış fiyatı hiçbir şekilde arttırılamaz.

Garanti Belgesi Hazırlanması ve Garanti Şartlarının Uygulanması

İthalatçı veya imalatçı firmalar ithal ettikleri veya ürettikleri sanayi malları için garanti belgesi düzenlemek zorundadırlar. Garanti belgesinin düzenlenerek tüketiciye verilmesi sorumluluğu, tüketicinin malı satın aldığı satıcı, bayi, acenta yada temsilciliklere aittir.

Garanti süresi malın teslim tarihinden itibaren başlar ve asgari bir yıldır. Garanti belgeleri, satın alınan mala ilişkin faturanın tarih ve sayısı ile bandrol ve seri numarasını içermek zorundadır.

Bazı imalatçı ya da ithalatçı firmaların garanti belgelerini incelediğimizde, genellikle verilen garanti hizmetlerinin ücret karşılığında yapılacağına ilişkin bilgilere rastlıyoruz. Halbuki Tüketici Yasası’nda öngörülen garanti hizmetlerinin hiçbir bedel almaksızın yapılacağına ilişkin hükümler yer almaktadır. Ancak sorun garanti süresi bittikten sonra başlıyor. Çünkü tüketici genellikle ürünün arızasından daha fazla servis ücreti ödemek zorunda kalabiliyor. Bu ücretin hangi standarda göre belirlendiği ise kafalarda soru işaretleri bırakıyor. Belli ki her marka ve sektör kendi yöntemine göre bu rakamları uyduruyor.

Fotoğraf Sektörü’nde hem imalatçı hem ithalatçı hem de satıcı ya da bayi açısından en önemli tüketiciler fotoğraf işletmeleri, stüdyoları ve laboratuvarlarıdır. Bunların yanında fotoğraf ekipmanları ve sarf malzemeleri kullanan fotoğraf eğitimi veren fakülteler, okullar, dernekler ve kulüpler de önemli birer fotoğraf tüketicileridir.

Sektörde faaliyet gösteren işletmeler, sadece satış ve fiyat politikalarını düşünmemeli bunun yanında asıl önemli olan satış sonrası hizmetlere de yeterince eğilmelidirler. Özellikle satış sonrası hizmetler içerisinde Tamir ve Bakım Planlaması sistemdeki bütün zincirin düzgün çalışmasını sağlayacaktır. İşletmeler böylelikle müşteri ya da tüketici memnuniyetini sağlayarak sektörde ayrıcalıklı bir yere sahip olacaklardır.

Gelişmiş toplumlarda Toplam Kalite Yönetimine sahip işletmeler toplumda saygınlıklarını artıracaklar ve rakip işletmelerden daha farklı bir konuma geleceklerdir. Çünkü Toplam Kalite, endüstriyel anlamda tüketici beklentilerine uygunluk derecesinin bir göstergesidir.